عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
392
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
اندرون ؟ و اين تانيسر بنزديك هندوان همچنانست كه مكه بنزديك مسلمانان . و سخت بزرگ دارند هندوان آن بقعت را . و اندران شهر بتخانهء سخت كهن است . و اندران بتخانه بتى است كه آن را جكر سوم [ 1 ] گويند . و چون امير محمود رحمة اللّه اين خبر را بشنيد ، رغبتش او فتاد كه بشود ، و آن ولايت را بگيرد ، و آن بتخانه را ويران كند . و مزدى جزيل خويشتن را بحاصل آرد . و اندر سنه اثنين و اربع مائه ، از غزنين برفت ، و قصد تانيسر كرد . و چون تروجنپال [ 2 ] شاه هندوستان خبر يافت تافته گشت ، و رسول فرستاد سوى امير محمود ، كه اگر اين عزم را بيفگنى و سوى تانيسر نشوى ، پنجاه فيل خياره [ 3 ] بدهم . امير محمود رحمة اللّه بدان سخن التفات نكرد و برفت . به ديره رام رسيد ، مردمان رام بر راه آمدند ، اندر انبوهى بيشه و اندر كمينگاهها بنشستند ، و بسيار مسلمانان را تباه كردند . و چون به تانيسر رسيد ، شهر خالى كرده بودند . آنچه يافتند غارت كردند ، و بتان ( 226 ) بسيار بشكستند ، و آن بت جكر سوم را بغزنين آوردند . و بر درگاه بنهادند ، و خلق بسيار گرد آمد بنظارهء آن .
--> [ ( 1 - ) ] در كتاب الهند 429 جگر سوام طبع شده . [ ( 2 - ) ] اصل : بروجيپال ؟ ب : چون جيبال شاه ؟ در كتاب الهند 351 تروجنپال است كه در سنه 412 ه . شاه بود . و در كتب تاريخ با ملاهاى مختلف تدن جيپال - نندواجيپال - تروجنپال - تريلوجنپال - پورجيپال و غيره ذكر شده ، و پيكارهايش با محمود در سنه 409 ه . و جنگ قنوج آغاز گرديده بود . ( حواشى هو ديو الابر تاريخ هند 2 ر 428 ) كه در يك منبع معاصر هندى يعنى راجه ترنگينى تأليف كلهنه مورخ كشمير اصل اين نام تريلوچنپاله است ( ترنگ 7 - شلوك 47 ببعد ) . [ ( 3 - ) ] خياره : بر گزيده و انتخاب شده .